مىشود بنا بر كاشفيّت قرعه ، چنانچه در مشتبه است نه تمييز مشاع و تعيين آن . بعد از فراغ از فروع عتق به مباشرت ، كلام واقع مىشود در عتق به سرايت . 2 - عتق به سرايت كسى كه عتق نمايد جزئى از مملوك خود را كه تماماً مملوك او بوده ، پس بنا بر مشهور سرايت مىنمايد عتق در تمام او اگر چه آن جزء قليل بوده و اگر چه مالكِ غير او نبوده در صورت وجود شروط عتق در همه مملوك ؛ و اين فتواى مشهور موافق روايت غياث بن ابراهيم « 1 » و روايت طلحة بن زيد « 2 » و روايت قرب الاسناد « 3 » و روايت سكونى « 4 » ، و در اين دو روايت دلالت مفهوم از امر به استسعاء است ؛ و مورد اتفاق اصحاب است در غير صورت وقوع عتق منجّز در مرض موت كه محل خلاف است صحّت آن در غير ثلث با عدم اجازهء ورثه . بحثى در ترجيح روايات سرايت بر روايات عدم سرايت ممكن است گفته شود در ابتداى نظر كه شهرت روايتيّه معارض با شهرت فتوائيّه ( اگر چه قدمائيّه است ) مىباشد ، و روايات عدم سرايت ، اكثر و اشهر و مشتمل بر صحيح است ، به خلاف روايت سرايت كه مجبور يا موثق است ؛ و همچنين روايتين در نقل اهل خلاف ثابت است و مشهور بين اهل فتاوى از ايشان موافق با مشهور بين ارباب فتاوى از خاصه است ، پس از اينجا روايت عدم سرايت بالإضافه ابعد از تقيّه است ، و اصل ، موافق با عدم سرايت است ، بلى به حسب فتاواى قدماء فتوى به عدم سرايت از قدماء يا غير محقّق يا شاذّ است و در نزد عامه چنين نيست ، و همچنين صحيح از روايت عدم سرايت قابل حمل بر وصيّت موضوعاً يا حكماً كه منجّز در

--> « 1 » الوسائل 16 ، أبواب كتاب العتق ، الباب 64 ، ح 1 « 2 » الوسائل 16 ، أبواب كتاب العتق ، الباب 64 ، ح 2 « 3 » الوسائل 16 ، أبواب كتاب العتق ، الباب 64 ، ح 8 « 4 » الوسائل 16 ، أبواب كتاب العتق ، الباب 64 ، ح 5